Propriocepcja w spektrum autyzmu: rozregulowany wewnętrzny GPS
Propriocepcja, zwana czuciem głębokim lub “wewnętrznym GPS”, pozwala odczuwać położenie ciała i kończyn bez wzroku – dzięki receptorom w mięśniach, stawach i ścięgnach swobodnie wykonujemy ruchy. U osób w spektrum autyzmu ten zmysł często jest zaburzony: sygnały są odbierane zbyt słabo (niedowrażliwość) lub zbyt intensywnie (nadwrażliwość), co powoduje trudności w kontroli ruchów i koordynacji.
Objawy rozregulowanego GPS
Trudności w precyzyjnych czynnościach (pisanie, zapinanie guzików).
Po wysiłku (przysiady, podskoki) ruchy stają się chaotyczne, np. trudność z napisaniem imienia.
Poczucie dyskomfortu, przebodźcowanie proprioceptywne prowadzące do dezorientacji.
Strategie regulacji Osoby z ASD kompensują przez autostymulacje ruchowe lub ucisk; skuteczne narzędzia: kamizelki obciążeniowe, gumy sensoryczne, terapia integracji sensorycznej (SI) z ćwiczeniami siłowymi i głębokim naciskiem. Te metody poprawiają organizację ruchową, skupienie i samodzielność w szkole czy domu.
