Zmysł węchu w spektrum autyzmu: nadwrażliwość, niedowrażliwość i chaos
Nadwrażliwość węchowa Osoby w spektrum reagują silnie na zapachy neutralne dla innych: perfumy, detergenty czy jedzenie wywołują przytłoczenie, ból głowy, nudności, trudności w koncentracji. Przykłady: unikanie zatłoczonych miejsc (autobusy, sale lekcyjne), zatykanie nosa, reakcje somatyczne. Prowadzi do przeciążenia sensorycznego, utrudniając funkcjonowanie społeczne i codzienne.
Niedowrażliwość węchowa Ograniczona percepcja: trudność w rozpoznawaniu wyraźnych zapachów, potrzeba intensywnych bodźców (obwąchiwanie ludzi, chemikaliów). Ryzyko: nieuwaga na zagrożenia jak gaz czy zepsute jedzenie; poszukiwanie stymulacji dla zaspokojenia potrzeb sensorycznych. Wpływa na odbiór otoczenia i bezpieczeństwo.
Chaotyczne przetwarzanie bodźców Zapachy mieszają się w nieuporządkowany obraz: nakładanie aromatów w miejscach jak centra handlowe powoduje dezorientację, frustrację i zmieszanie. Zwykły spacer staje się wyzwaniem – brak separacji zapachów utrudnia interpretację.
Strategie wsparcia: minimalizuj bodźce (strefy bez zapachów), wizualne wskazówki, stopniowa desensytyzacja, obserwacja reakcji dla lepszego komfortu.
